پرسش اول: جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی سال ۲۰۲۶ به چه کسانی و برای چه دستاوردی اهدا شد؟

دکتر فرجام: این جایزه به سه دانشمند، کارل دیسروث، پیتر هگمان و گئورگ ناگل، برای اکتشافات مرتبط با کانال‌های یونی حساس به نور و توسعه روش «اپتوژنتیک» اهدا شد. این روش با بهره‌گیری از نور امکان کنترل و بررسی فعالیت سلول‌های عصبی را فراهم می‌کند و حاصل همکاری دانشمندانی با زمینه‌های تخصصی متفاوت، از زیست‌فیزیک و فیزیولوژی تا علوم اعصاب و مهندسی زیستی است.

پرسش دوم: اهمیت این دستاورد برای علم پزشکی چیست؟

دکتر فرجام: اهمیت اصلی این دستاورد، فراهم کردن ابزاری نوین برای شناخت دقیق‌تر عملکرد مغز و ارتباط میان مدارهای عصبی، رفتار، حافظه و بیماری‌هاست. این روش پنجره‌ای به سوی افق‌های جدید پژوهشی گشوده است؛ اما نباید انتظار داشت که به‌تنهایی و در کوتاه‌مدت مشکلات سلامت را برطرف کند.

پرسش سوم: این یافته‌ها چه چشم‌اندازی برای درمان بیماری‌ها ایجاد می‌کنند؟

دکتر فرجام: اپتوژنتیک مسیرهای تازه‌ای برای تحقیق درباره بیماری‌های عصبی و روان‌پزشکی و نیز برخی اختلالات بینایی ایجاد کرده است. این دستاوردها می‌توانند مبنای پرسش‌های علمی و راهکارهای درمانی آینده باشند، اما تبدیل این ظرفیت‌ها به درمان‌های ایمن و مؤثر به پژوهش‌های بیشتر و ارزیابی‌های دقیق نیاز دارد.

پرسش چهارم: مهم‌ترین پیام این جایزه برای سیاست‌گذاری پژوهش در کشور چیست؟

دکتر فرجام: این جایزه بار دیگر نشان می‌دهد که تحقیقات پایه، هرچند لزوماً زودبازده نیستند، می‌توانند در بلندمدت تأثیری عمیق و گاه شگفت‌انگیز بر سلامت انسان داشته باشند. بسیاری از پیشرفت‌های بزرگ پزشکی از پرسش‌هایی بنیادی آغاز شده‌اند که در ابتدا کاربرد مستقیم و فوری نداشته‌اند. بنابراین، حمایت پایدار از علوم پایه و پژوهشگران خلاق، سرمایه‌گذاری برای سلامت نسل‌های آینده است.