نوبل شیمی ۲۰۲۶؛راز مولکول‌های آینه‌ای و آینده داروسازی((وقتی مولکول‌ها میان دو تصویر آینه‌ای انتخاب می‌کنند))یکی از شگفت‌انگیزترین پرسش‌های شیمی این است که چرا بسیاری از مولکول‌های موجود در طبیعت، با وجود امکان تشکیل دو ساختار آینه‌ای، عمدتاً در یک شکل فضایی مشخص دیده می‌شوند. جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۶ به هانری ب. کاگان (Henri B. Kagan) و کنسو سوای (Kenso Soai) به پاس کشف اثرات غیرخطی و خودکاتالیزوری در سنتز آلی نامتقارن تعلق گرفت؛ دستاوردی که به درک بهتر چگونگی شکل‌گیری عدم تقارن مولکولی کمک کرده است.کایرالیته یا دست‌سانی مولکول‌ها ویژگی‌ای است که در آن دو شکل آینه‌ای یک مولکول، با وجود داشتن فرمول شیمیایی یکسان، ممکن است رفتارهای متفاوتی در سامانه‌های زیستی داشته باشند. این تفاوت در صنعت داروسازی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا آرایش فضایی مولکول‌ها می‌تواند بر نحوه برهم‌کنش آن‌ها با گیرنده‌ها و آنزیم‌های بدن اثر بگذارد. کاتالیز نامتقارن به شیمیدانان امکان می‌دهد تشکیل یکی از این دو شکل را بر شکل دیگر ترجیح دهند و به ساخت انتخابی ترکیبات شیمیایی کمک کنند. در همین زمینه، واکنش سوای نمونه‌ای شناخته‌شده از خودکاتالیزوری نامتقارن است؛ فرایندی که در آن محصول واکنش می‌تواند تشکیل بیشتر محصول با آرایش فضایی مشابه را تقویت کند. اهمیت این پژوهش‌ها تنها به تولید دارو محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند به توسعه روش‌های نوین سنتز آلی، بهینه‌سازی فرایندهای شیمیایی و بررسی پرسش‌های بنیادین درباره منشأ عدم تقارن در مولکول‌های زیستی کمک کند. این دستاوردها نشان می‌دهند که چگونه یک تفاوت ظریف در ساختار سه‌بعدی مولکول‌ها می‌تواند پیامدهایی گسترده برای علم، سلامت انسان و فناوری‌های دارویی داشته باشد.آشنایی با برندگان نوبل شیمی ۲۰۲۶هانری بوریس کاگان (Henri Boris Kagan) شیمیدان فرانسوی، متولد سال ۱۹۳۰ در بولونی-بیانکور فرانسه است. او دکترای خود را در سال ۱۹۶۰ از کولژ دو فرانس دریافت کرد و به‌عنوان استاد بازنشسته دانشگاه پاریس-سود( دانشگاه پاریس ساکله فعلی شهر پاریس فرانسه که معاون تحقیقات آن دانشگاه هم اکنون یک ایرانی در رشته شیمی فیزیک است)شناخته می‌شود. کاگان از پیشگامان کاتالیز نامتقارن است و پژوهش‌های او درباره اثرات غیرخطی در واکنش‌های شیمیایی نقش مهمی در توسعه روش‌های کنترل انتخاب‌پذیری فضایی مولکول‌ها داشته است.کنسو سوای (Kenso Soai) شیمیدان ژاپنی، متولد سال ۱۹۵۰ در هیروشیما است. او در سال ۱۹۷۹ مدرک دکترای خود را از دانشگاه توکیو دریافت کرد و استاد بازنشسته دانشگاه علوم توکیو است. شهرت علمی سوای به‌ویژه با کشف و توسعه واکنش سوای پیوند خورده است؛ واکنشی که نمونه‌ای برجسته از خودکاتالیزوری نامتقارن به شمار می‌رود و نشان می‌دهد چگونه یک عدم تقارن مولکولی اولیه می‌تواند در شرایط مناسب تقویت شود.این دو دانشمند جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۶ را به‌طور مشترک برای کشف اثرات غیرخطی و خودکاتالیزوری در سنتز آلی نامتقارن دریافت کردند.